Prof. Dr. Tayfun Uzbay: Ezbere zayıflama ilacı kullanılmaz
Prof. Dr. Tayfun Uzbay, internette satılan zayıflama ürünlerinde yasaklı sibutramine rastlandığını belirterek, hızlı kilo vaadiyle pazarlanan takviyelerin ani ölüm, kalp krizi ve felç riski taşıyabileceği uyarısını yaptı. Denetimin Sağlık Bakanlığı’na devri ve caydırıcı cezalar çağrısı yaptı; güvenli kilo kaybı için hekim–diyetisyen gözetimini önerdi.
editor
Prof. Dr. Tayfun Uzbay: “Ezbere zayıflama ilacı kullanılmaz”
BİLGE DOKTOR / İSTANBUL
İnternette satılan ürünlerde yasaklı “sibutramin” tehlikesi
İnternette “bir ayda 10 kilo” vaadiyle pazarlanan bir zayıflama ürününde, dünya genelinde yasaklanan sibutramin maddesi tespit edildi. Ani ölüm, kalp krizi ve felç riskini artırdığı bilinen sibutramine dikkat çeken Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tayfun Uzbay, zayıflama amacıyla kullanılan her türlü ürünün hekim ve diyetisyen gözetiminde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Uzbay, “Bir ayda 10-15 kilo vermek sağlıklı değildir. Zayıflama amacıyla, ister gıda takviyesi ister ilaç olsun, ezbere ilaç kullanılmaz.” dedi.
“FDA ve EMA yasakladı; denetim Sağlık Bakanlığı’na devredilmeli”
Sibutraminin beyinde dopamin, serotonin ve noradrenalin etkilerini artırarak iştahı baskıladığını, ancak özellikle noradrenalin artışıyla hipertansiyon, damar hasarı ve inme riskini yükselttiğini belirten Prof. Dr. Uzbay, “Bu özellikleri nedeniyle ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ve Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından yasaklandı ve piyasadan çekildi.” bilgisini paylaştı.
Türkiye’de tehlikenin temelinde yetki ve denetim boşluğu bulunduğunu söyleyen Uzbay, “Gıda takviyelerinin Tarım Bakanlığı onayıyla kolayca piyasaya çıkabilmesi ve denetimlerin sınırlı kalması ciddi bir sorun. Yetkinin Sağlık Bakanlığı’na devredilmesi ve piyasaya arzın çok daha sıkı koşullara bağlanması şart.” ifadelerini kullandı.
“Bitkisel olan zararsızdır” efsanesi ve tüketici aldanması
Toplumda “bitkisel ürün zararsızdır” algısının yaygın olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Uzbay, “Etiketinde ‘ilaç değildir’ yazsa da bu ürünlerin tamamı sağlık iddiasıyla satılıyor. Bitkisel kökenli olmak, etken maddenin yan etkisiz olduğu anlamına gelmez.” uyarısında bulundu. Uzbay, ilaç okuryazarlığının düşüklüğünün istismara açık bir zemin yarattığını, tüketicilerin kaynağı belirsiz, vaatleri abartılı ürünlerden uzak durması gerektiğini söyledi.
Sadece zayıflama değil: Cinsel performans ürünlerinde de risk
Benzer sahteciliğin “cinsel güç artırıcı” diye pazarlanan takviyelerde de görüldüğünü belirten Uzbay, “Piyasadaki pek çok üründe, inceleme yapılsa sildenafil (Viagra etken maddesi) bulunabilir. Bu ürünler internetten veya kapıya teslim yöntemlerle kolayca temin edilebiliyor.” dedi. Kalp-damar hastalığı olan bireylerde söz konusu maddelerin ilaç etkileşimleri yoluyla ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısını yaptı.
“Caydırıcı cezalar ve kalıcı yasaklar” çağrısı
Prof. Dr. Uzbay, yasa dışı içerik barındıran ürünleri piyasaya süren kişi ve firmalara yönelik ağır yaptırımlar çağrısında bulunarak, “Yasaklamak tek başına yetmez; caydırıcı cezalar açık biçimde uygulanmalı, sorumlular meslekten men edilebilmeli.” dedi. Ayrıca tüketicinin korunması için aktif piyasa gözetimi, rastgele numune analizleri ve şeffaf sonuç paylaşımı gibi önlemlerin hayata geçirilmesini önerdi.
Güvenli kilo verme: Hekim ve diyetisyen eşliğinde, gerçekçi hedeflerle
Hızlı kilo kaybı vaatlerinin cazibesine kapılmamak gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Uzbay, güvenli yaklaşımı şöyle özetledi:
-
Değerlendirme: Kilo verme süreci endokrinoloji uzmanı tarafından tıbbi açıdan değerlendirilmelidir.
-
Tedavi planı: Gerekirse hekim reçetesiyle, kanıta dayalı ve onaylı tedaviler tercih edilmelidir.
-
Beslenme ve takip: Süreç mutlaka diyetisyen gözetiminde, kişiye özel beslenme ve davranış değişikliği programıyla yürütülmelidir.
-
Gerçekçi hedef: Hızlı ve aşırı kilo kaybı yerine kademeli, sürdürülebilir hedefler benimsenmelidir.
Uzmanlara göre, internetten gelişi güzel sipariş edilen, içeriği belirsiz ürünler hayati risk taşırken, tıbbi izlem altında yapılan kilo yönetimi hem etkin hem de güvenli sonuçlar veriyor.
